Information

Fact Sheet
Programs and Activities

  • Download info about programs and activities.

Progress Report

Events-Calendar

Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Community Health Unit

कार्यक्रमको आवश्यकता र उद्धेश्यः

नेपालको संविधानमा मौलिक हकको रुपमा रहेको आधारभुत स्वास्थ्य सेवा सबै नागरिकहरुको सहज पहुँचमा पुग्ने गरी प्रभावकारीरुपले निशुल्क उपलब्ध गराउन गरिब, विपन्न, सीमान्तकृत र जोखिममा रहेका समुदायको स्वास्थ्य सेवामा सहज पहुँच सुनिश्चित गर्न, अपायक एवं दुर्गम ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा पु¥याउने कार्यलाई थप सशक्त बनाउदै लैजान, भौगोलिक क्षेत्र र जनसंख्याको आधारमा नागरिकलाई छोटो दूरीमा स्वास्थ्य सेवा उपलव्ध गराउन तथा समाजमा विद्यमान रहेका सामाजिक र सांस्कृतिक अवरोधलाई कम गर्ने उद्देश्यले सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई कार्यक्रमको व्यवस्था गरिएको छ।

(क) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना प्रक्रिया:

संबन्धीत जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयले सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना गनका लागि सिफारिस गर्दा, आगामी आ.ब.का लागि चालु आ.ब.को फाल्गुण महिना भित्र देहायको आधारमा सिफारिस गर्नु पर्नेछ।

१. सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई आवश्यक छ भनी स्थानीय समुदायको भेलाले गरेको निर्णय र मागपत्र।

२. सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईको लागि आवश्यक पर्ने ३ कोठा सम्मको भवन र जग्गा स्थानीय समुदाय वा गाउँ विकास समितिले उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता पत्र।

३. संबन्धीत गाउँ विकास समितिको सिफारिस पत्र।

४. नजिकको स्वास्थ्य चौकी वा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको सिफारिस पत्र, वा

५. जिल्ला विकास समिति वा जिल्ला परिषदको निर्णय अनुसार सिफारिस भई आएको पत्र, वा

६. सम्बन्धित जिल्लाका माननीय सासदको सिफारिस।

(ख) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना गर्न सिफारिस गर्ने आधारहरुः

संबन्धीत जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालयले स्थानीय समुदाय वा निकायबाट प्राप्त भएका सिफारिसहरुलाई देहाय बमोजिमको आधारमा विश्लेषण गरी प्राथमिकता तोकी सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना गर्न प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पुनर्जागरण महाशाखामा सिफारिस गरी पठाउनु पर्नेछ।

१. भौगोलिक विकटता, सेवाको सूचाङ्क कम भएको क्षेत्र र DAG समूहलाई सेवा दिन सक्ने हुनु पर्नेछ।

२. अन्य सरकारी कार्यालयहरु भएका र सम्भव भएसम्म गाउँ घर वा खोप क्लिनीक संचालन हुने ठाउँ भएमा उपयुक्त हुनेछ।

३. स्थानीय समुदाय र सम्वन्धित गा.वि.स./जि.वि.स.वाट जग्गा, भवन, खानेपानी, विद्युत, शौचालय आदिमा सहयोग पु¥याइने प्रतिवद्धता पत्र हुनु पर्नेछ।

४. गा.वि.स.मा रहेको स्वास्थ्य संस्थावाट नयाँ माग भएको इकाईको दूरी Walking Distance १ घण्टा भन्दा वढी हुनु पर्नेछ।

५. समुदाय,स्थानीय निकाय तथा अन्य संस्थाहरुको सहयोगबाट हाल संचालन भैरहेको स्थान समेतलाई प्राथमिकता दिनु पर्नेछ।

(ग) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना गर्ने निर्णय:

संबन्धित जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयहरुको सिफारिस पत्र समेतको आधारमा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पुनर्जागरण महाशाखाले सो बर्षको विनियोजित बजेट, स्वीकृत कार्यक्रम, आवश्यकता र प्राथमिकता समेतका आधारमा निर्णयको लागि स्वास्थ्य सेवा विभागमा पठाउनु पर्नेछ।

स्वास्थ्य सेवा विभागवाट स्वीकृत भए पश्चात् सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईहरु स्थापना र संचालनका लागि सम्बन्धित जिल्ला स्वास्थ्य÷जनस्वास्थ्य कार्यालयहरुमा पठाईनेछ।

यसरी स्वीकृत गरी पठाएको स्थानमा तोकिएको समयावधि भित्र जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयले इकाई स्थापना गरी संचालन गराईसक्नु पर्नेछ र सोको जानकारी महाशाखालाई दिनु पर्नेछ।

तोकिएको स्थान र समयमा कुनै कारणले सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना हुन नसकेमा वा सो क्षेत्र नगरपालिकामा पर्न गएमा जिल्ला जन/स्वास्थ्यको सिफारिसमा स्वास्थ्य सेवा विभागबाट अन्य उपयुक्त स्थानमा स्थापनाका लागि कार्यवाही गर्नसकिनेछ।

सामान्य भाषिक त्रुटीले स्थान र नाममा संसोधन गर्नुपर्ने भएमा वा उचित पर्याप्त कारणका आधारमा वडा तथा नाममा प्रा.स्वा.से.पुनर्जागरण महाशाखाबाट संसोधन गर्न सकिने छ।

(घ) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईवाट दिइने सेवाहरु:

(क) सामान्य उपचारात्मक सेवा

(ख) खोप सेवा

(ग) गर्भवती जाँच सेवा

(घ) झाडापखाला तथा न्यूमोनिया जस्ता रोगको सामान्य उपचार

(ङ) परिवार नियोजन सेवा

(च) स्वास्थ्य सम्वन्धी राष्ट्रिय कार्यक्रमहरु (जस्तैः क्षयरोग, कुष्ठरोग, औलो, हात्तिपाईले आदि)

(छ) प्रवद्र्धनात्मक, प्रतिकारात्मक सेवाहरु जुन स्वास्थ्य चौकीवाट सेवा प्रदान हुदै आएका छन्।

अनुसूची १ आधारभुत स्वास्थ्य सेवा सूची मा उल्लेख भएका सेवाहरु सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईबाट प्रदान गरिनेछ ।

(ङ) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईको संचालन:

१. सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयको रेखदेख र समन्वयमा सम्वन्धित गा.वि.स.मा रहेको स्वास्थ्य चौकी प्रा.स्वा.के. र इकाई व्यवस्थापन समितिको मातहतमा रही संचालन हुनेछ।

२. जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयवाट इकाईको अनुगमन, मूल्यांकन तथा अत्यावश्यक सुचिकृत निःशुल्क औषधी र आवश्यक औजारको आपूर्ति स्थानीय स्वास्थ्य संस्था मार्फत हुनेछ।

३. इकाईको भवन निर्माण, मर्मत सम्भार आदिको जिम्मेवारी स्थानीय गा.वि.स., क्लव, संघ, संस्था र जि.वि.सको हुनेछ।

(च) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई व्यवस्थापन समिति

इकाई स्थापना भएको वडाको अध्यक्ष/समाजसेवी १ संयोजक

इकाई रहेको गा.वि.स.को स्वास्थ्य चौकी। प्रा.स्वा.से. प्रमुख वा प्रतिनिधी १ सदस्य

सम्वन्धित वडाको महिला स्वास्थ्य स्वयं सेविका १ सदस्य

जग्गा दाता वा आर्थिक भौतिक सहयोगी संघ,संस्था वा ब्यक्ति मध्येबाट १ सदस्य

सम्बन्धित गा.वि.स.को प्रतिनिधी............................. १ सदस्य

सेवाग्राही मध्येवाट छानीएका २ जना (DAG Group) २ सदस्य

स्थानीय स्कुलको शिक्षक/शिक्षिका मध्येवाट १ सदस्य

इकाई प्रमुख १ सदस्य सचिव

(छ) समितिको काम कर्तव्य

इकाई संचालन गर्न पूर्वाधारको व्यवस्था गर्ने।

आवश्यक भौतिक तथा आर्थिक सहयोग जुटाउने।u                                                                          

इकाईसंग समन्वय गर्ने र प्रदान गरिने सेवाको अनुगमन तथा रेखदेखमा सहकार्य गर्ने।

इकाईको निरन्तरताको निमित्त आवश्यक सवै प्रकारका सहयोगहरु पुयाउने।

समितिको वैठक प्रत्येक दुई महिनामा १ पटक तथा आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि गर्न सकिनेछ र वैठकको निर्णयको प्रतिलिपि गा.वि.स. र जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयमा पठाउने।

(ज) इकाई सहयोग कोष (Mutual Fund) को व्यवस्था:

सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई सहयोग कोषको लागि एकमुष्ट अनुदान रकम महाशाखावाट जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालय मार्फत उपलब्ध गराईनेछ।

समुदाय वा गा.वि.स, जिल्ला विकास समिति र जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालयको संयुक्त प्रयासवाट आर्थिक सहायताको आधारमा Mutual Fund खडा गर्नु पर्नेछ।

कोषमा जम्मा भएको रकमको आधारमा आवश्यकतानुसार जनशक्ति, भौतिक पूर्वाधार, औषधी उपकरणको व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ।

सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई सहयोग कोषको नामबाट बैक खाता खोल्नु पर्नेछ। खाता संचालन इकाई व्यवस्थापन समिति संयोजक, इकाई प्रमुख वा इकाई रहेको गा.वि.स.को स्वास्थ्य संस्था प्रमुखको संयुक्त दस्तखतबाट हुनेछ।

कोषमा प्राप्त भएका सबै प्रकारका रकम बैक खातामा जम्मा गर्नु पर्नेछ।

कोषमा जम्मा भएको रकम आर्थिक बर्ष समाप्त भए पछि पनि फ्रिज हुने छैन।

(झ) रकम खर्च गर्ने तरीका

इकाईको Mutual Fund स्थापना गरी नेपाल सरकारबाट प्राप्त अनुदान, स्थानीय निकायबाट प्राप्त अनुदान स्थानीय समुदायबाट प्राप्त भएको रकम, अन्य सरकारी वा गैर सरकारी संघ संस्थाबाट प्राप्त सहयोग वा चन्दा रकम इकाई सहयोग कोष (Mutual Fund) मा जम्मा गर्नु पर्नेछ।

सो रकमलाई इकाईको प्रशासनिक, कार्यालय संचालन, फर्निचर, औषधी उपकरण आदि खर्च शिर्षकहरुमा वाँडफाँड गरी बार्षिक बजेट अनुमान तयार गरी व्यवस्थापन समितिको निर्णयानुसार जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयको स्वीकृति लिई खर्च गर्न सकिनेछ।

कोषको स्थापना नभई सकेका नयाँ स्थापना हुने इकाईको हकमा प्राप्त अनुदान रकमबाट जनशक्ति, फर्निचर, कार्यालय संचालन, मसलन्द खर्च स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयबाट पहिलो पटक सीधै गर्न सकिनेछ।

जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयवाट इकाईको लागि आवश्यक पर्ने सूचीकृत औषधी उपकरण र औजारहरु उपलब्ध गराईनेछ।

इकाईमा रोगीको चापको आधारमा सूचीकृत वाहेकका थप औषधीहरु आवश्यक पर्ने देखिएमा इकाई सहयोग कोषमा रकम संचित भएमा व्यवस्थापन समितिको निर्णयानुसार जिल्ला स्वास्थ्य÷ जनस्वास्थ्य कार्यालयको सहमति लिई थप औषधी तथा उपकरणहरु खरिद गरी प्रयोग गर्न सकिनेछ।

बजेट खर्च गर्दा प्रचलित कानुनहरुको परिधि भित्र रही गर्ने, सोको अभिलेख राख्न लगाउने र लेखा परीक्षण समेत गर्ने गराउने जिम्मेवारी जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयको हुनेछ।

(ञ) जनशक्तिको व्यवस्था:

सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईमा देहाय वमोजिमका जनशक्तिहरुको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ।

१. हे.अ. वा अ.हे.व. १ जना २. स्टाफ नर्स वा अ.न.मी. १ जना

महाशाखाबाट प्राप्त अनुदान र इकाईको कोषमा संचित रहेको रकमबाट तलब भत्ता दिने गरी एक आर्थिक बर्षको लागि जनशक्तिको व्यवस्था स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयले सेवा करार सेवाबाट मिलाउनु पर्नेछ।

जनसंख्या, भौगोलिक अवस्था र विरामीको चापको आधारमा थप जनशक्तिको आवश्यकता पर्ने भएमा संबन्धीत इकाई व्यवस्थापन समितिको कोषबाट तलब भत्ताको व्ययभार ब्यहोर्ने गरी ब्यवस्थापन समितिको सिफारिसमा जिल्ला/जन स्वास्थ्य कार्यालयले व्यवस्था गर्न सक्नेछ।

जनशक्तिको छनौट गर्दा योग्य उम्मेदवारलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखी छनौट गर्नु पर्नेछ।

(ट) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईको कार्य विवरण:

स्वास्थ्य संस्थाले स्थानीय निकाय तथा स्वास्थ्य चौकी प्रा.स्वा.के.को प्रत्यक्ष निर्देशनमा रही देहायको सेवा दिनु पर्नेछ।

प्रतिकारात्मक, प्रवद्र्धनात्मक तथा उपचारात्मक स्वास्थ्य सेवाहरु नियमित रुपमा प्रदान गर्ने। विशेषगरी प्रतिकारात्मक एवं प्रवद्र्धनात्मक सेवाहरु स्थानीय परिवेश अनुसार समुदायमा नै गएर उपलब्ध गराउनु पर्नेछ।

राष्ट्रिय प्राथमिकतामा रहेका स्वास्थ्य कार्यक्रमलाई महत्व दिई कार्यान्वयन गर्ने।

राष्ट्रिय कार्यक्रममा पनि सहभागि हुने र सहयोग गर्ने।

सेवा वारे सवै अभिलेख र प्रतिवेदन अनुसार सम्बन्धित गा.वि.स.स्थित स्वास्थ्य चौकी/प्रा.स्वा.के.मा पेश गर्ने।

प्राकृतिक प्रकोप लगायत महामारीको अवस्थाको जानकारी सम्वन्धित निकायमा छिटो छरितो दिई व्यवस्थापनमा जुटने।

समाजमा विधमान सामाजिक तथा सांस्कृतिक वाधा अड्चनहरुलाई हटाउन समुदाय केन्द्रित कार्यक्रमहरु गर्ने।

(ठ) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईको प्रमुखको काम कर्तव्य:

नियमित सेवाः

सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईबाट सार्वजनिक विदाका दिन बाहेक विहान १० वजे देखि ३ वजे सम्म विरामी जाँच्ने तथा ३ वजे देखि ५ वजे सम्म अभिलेख/प्रतिवेदन तथा आकस्मीक स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने। समुदायमा नै उपस्थित भएर सेवा दिनुपर्ने आकस्मिक अवस्था सृजना भएमा सो गर्ने।

माथि सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईको कार्य विवरणमा उल्लेख भएको कार्य सम्पादन गर्ने गराउने।

इकाईको सार्वजनिक लेखा परीक्षण:

प्रत्येक बर्षको श्रावण महिनासम्ममा समुदायको भेला गराई संस्थाले बर्षभरी गरेको आम्दानी, खर्च सहितको सम्पूर्ण कामको विस्तृत प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने।

प्रतिवेदन पेश गर्नेः

आफु कार्यरत रहेको संस्थाको मासिक, चौमासिक र बार्षिक कार्य प्रगति विवरण तोकिएको ढाँचामा तयार गरी इकाई रहेको गा.वि.स.को स्वास्थ्य चौकी/प्रा.स्वा.के. मार्फत जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

अभिलेख राख्नेः

इकाईको प्रशासनिक, लेखा र तोकिएका कार्यहरुको अभिलेख राख्ने र प्रमाणित गर्ने।

व्यवस्थापकीय कार्यः इकाईको दैनिक प्रशासनिक कार्यका अतिरिक्त मातहतका कर्मचारीहरुको रेखदेख समन्वय, सुपरीवेक्षण, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने।

सदस्य सचिवः सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई व्यवस्थापन समितिको वैठक अध्यक्षको परामर्शमा सदस्य सचिवको हैसियतले नियमित एजेण्डा अनुसार वोलाउने, संचालन गर्ने तथा निर्णय भएका विषयहरुलाई कार्यान्वयन गर्ने, गराउने।

(ड) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई संचालन का लागि प्रत्येक आ.ब.मा स्थापना तथा संचालनका लागि तोकिए बमोजिम एकमुष्ट अनुदान रकम जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालय मार्फत उपलब्ध गराईनेछ।

(ढ) सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई स्थापना भएका र हुने जिल्ला र स्थानको नामावली अनुसूचीमा दिईएको छ।

बजेटको व्यवस्था

 

जनशक्ति व्यवस्थापन र कार्यालय संचालनको निमित्त विगतका आ.व.हरुमा स्वीकृत भै संचालनमा रहेका इकाईका लागि र नयाँ स्थापना हुने सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईका लागि अनुदान रकम जिल्ला/जन स्वास्थ्य कार्यालय मार्फत उपलब्ध गराइने छ। विस्तृत विवरण प्रत्येक कार्यालयको लागि विनियोजित बजेट अनुसूचीमा दिईएको छ।

Current Events

PHC-RD Event Section
Click below to view our events.
Events List

 

Downloads

PHC-RD Download Section
Click below to view documents.
Downloads List

Contact

PHC Revitalization Division
Teku, Kathmandu
Phone No:01-4100080
Fax:01-4100052
Email: phcrd.teku@gmail.com