Information

Fact Sheet
Programs and Activities

  • Download info about programs and activities.

Progress Report

Events-Calendar

Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Donation for building construction for urban health centres

शहरी स्वास्थ्य केन्द्र भवन निर्माण अनुदान:

शहरी क्षेत्रको जनसङ्ख्या तीव्र गतिले वृद्धि भइरहेको छ। बढ्दो शहरीकरण, औद्यौगिकीकरण, अव्यवस्थित बसोवास, बसाइँ सराइमा तीव्रता, वातावरणीय प्रदुषण, बदलिँदो जीवनशैली, खानपिनमा आएको परिर्वतन जस्ता विभिन्न कारणहरूले गर्दा शहरी क्षेत्रका मानिसको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव परेको देखिन्छ। फलस्वरूप शहरी क्षेत्रमा सरुवा रोग, नसर्ने रोग, दीर्घ रोग तथा मानसिक रोगको प्रकोप बढ्दो छ। यद्यपी शहरी स्वास्थ्य केन्द्रहरुको अभावका कारण शहरी क्षेत्रमा विशेष गरी महिला तथा बालबालिका, गरीब तथा विपन्न वर्गमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको पहुँच पु¥याउन सकिएको छैन।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले आधारभूत स्वास्थ्य सेवामा आम नागरिकको पहुँच वृद्धि गर्न मुलुकभर निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। शहरी स्वास्थ्य कार्यक्रमका लागि विभिन्न मन्त्रालयहरू बीच समन्वय गर्न प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पुनर्जागरण महाशाखा स्थापना गरी विभिन्न नगरपालिकाहरूमा स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन गर्न सहयोग गर्दै आएको छ। त्यस्तै गरी केही नगरपालिकाहरूले जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालयको समन्वयमा शहरी स्वास्थ्य केन्द्रहरू सञ्चालन गरेका छन्। यद्यपी ग्रामीण क्षेत्र जस्तो शहरी क्षेत्रमा सरकारी तहबाट आधारभूत स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने शहरी स्वास्थ्य संरचनाको विकास र विस्तार हुन सकेको भने छैन।

बढ्दो शहरीकरण, बदलिँदो सामाजिक तथा आर्थिक परिवेश सँगै मानिसमा देखिने रोगको प्रकृति र प्रकोप पनि परिवर्तन हुँदै आएको देखिन्छ। परिवर्तित जीवनशैलीसँगै जोखिमपूर्ण व्यवहारहरू जस्तै धुम्रपान, मद्यपान, असुरक्षित यौन सम्पर्क, लागू पदार्थको दुव्र्यसन जस्ता कारण मानिसहरू स्वास्थ्यको उच्च जोखिममा पर्दछ। शहरी क्षेत्रमा रोगको बढ्दो प्रकोप, स्वास्थ्यको जोखिम र दु्रत गतिमा बढ्दै गरेको जनसङ्ख्याको आवश्यकतालाई आधार मानेर वृहत शहरी स्वास्थ्य कार्यक्रम सञ्चालन हुन सकेको छैन। यसको असर खासगरी शहरमा वसोवास गर्ने गरीब, महिला तथा बालबालिका र सिमान्तकृत समूहमा परेको देखिन्छ जुन वर्ग स्वास्थ्य सेवाको पहुँचबाट टाढा रहेको अवस्था छ। उपरोक्त पृष्ठभूमिमा शहरी क्षेत्रमा बसोवास गर्ने आम नागरिकको स्वास्थ्य उपचारमा प्राथमिकता दिदै नेपाल सरकारले शहरी स्वास्थ्य नीति, २०७२ स्वीकृत गरी लागु गरेको छ। उक्त नीतिको मर्म र भावना अनुसार प्रत्येक नगरपालिकामा आवश्यकता अनुसार स्वास्थ्य संस्थाहरु स्थापना गर्दै लग्ने लक्ष लिईएको छ। सोही लक्षलाई परिपूर्ति गर्न गत आ.व.सम्म ५८ नगरपालिकाहरु सहित काठमाण्डौं र भक्तपुर जिल्लाका सवै नगरपालिका गरि जम्मा ७१ नगरपालिकामा नगर स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गरी संचालनमा रहेकोमा क्रमशः नेपाल सरकारबाट गठन भएका सवै नगरपालिकामा पु¥याउने कार्यक्रम रहेको छ।

गुण्स्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्न स्थापित नगर स्वास्थ्य केन्द्रहरुको भौतिक पूर्वाधारको उचित प्रबन्ध र व्यवस्थापन हुन आवश्यक छ। यसका लागि स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट विगत बर्षहरुमा शहरी स्वास्थ्य केन्द्रको भवन निर्माण अनुदान रकम जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालय मार्फत संबन्धीत स्थानीय निकाय (नगरपालिका/जिल्ला विकास समिति) लाई अख्तियारी समेत पठाउने व्यवस्था मिलाएको थियो। यसरी प्राप्त अनुदान र स्थानीय निकायको सहकार्यमा क्रमशः भौतिक पूर्वाधारको निर्माण गर्दै सुविधायुक्त र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा पु¥याउने विश्वास लिईएको छ। उक्त भवन निर्माण अनुदान दिने कार्यक्रमलाई चालु आ.ब. मा पनि निरन्तरता दिईएको छ।

भवन निर्माण अनुदान माग गर्ने सम्बन्धमा:

स्वास्थ्य मन्त्रालयसंग भवन निर्माणको लागि अनुदान रकम माग गर्दा देहायका आधारभुत आवश्यक कागजात समेत संलग्न राखि आगामी आ.व.का लागि चालु आ.व.को फाल्गुण मसान्त भित्र प्रा.स्वा.से. पुनर्जागरण महाशाखामा पठाई सक्नुपर्नेछ।

१. स्वास्थ्य सेवा विभागबाट स्वीकृत भई संचालनमा रहेको नगर स्वास्थ्य केन्द्र हुनु पर्नेछ।

२. संबन्धीत नगरपालिकाले शहरी स्वास्थ्य केन्दको भवन निमार्ण गर्न चालु आ.व.मा रकम विनियोजन गरेको हुनु पर्नेछ।

३. संबन्धीत नगरपालिकाले शहरी स्वास्थ्य केन्दको भवन निमाण गर्न लागत सहभागिताको रकम उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको हुनु पर्नेछ।

४. शहरी स्वास्थ्य केन्द भवन निर्माण गर्न आवश्यक पहाडमा कम्तिमा २ रोपनी र तराईमा ३ कठ्ठा जग्गा संबन्धीत नगरपालिकाले उपलब्ध गराएको हुनु पर्नेछ ।

५. नयाँ भवन निर्माणको लागि भवनको नक्सा, लागत अनुमान, जग्गाधनी दर्ता प्रमाणपूर्जा वा(जग्गा उपलब्ध हुने प्रतिबद्धता) संलग्न राखी पठाउनु पर्नेछ।

६. भवन निमार्ण कार्य अधुरो भए बाँकी निर्माण कार्य पुरा गर्न लाग्ने नक्सा, लागत अनुमान संलग्न गर्नुपर्नेछ।

७. निर्माण कार्य एकै वर्षमा पुरा गर्न नसकिने अवस्थामा क्रमगत योजना वनाई संलग्न गर्नु पर्नेछ।

भवन निर्माणको क्रममा रहेका शहरी स्वास्थ्य केन्द्रका लागि थप रकम माग सम्बन्धमा:  स्वास्थ्य सेवा विभाग प्रा.स्वा.से. पुनर्जागरण महाशाखाबाट विगत आ.व.हरुमा शहरी स्वास्थ्य केन्द भवन निर्माणका लागि प्राप्त रकमबाट भवन निर्माण कार्य थालनी गरि निर्माण सम्पन्न भै नसकेका भवनहरुको लागि रकम माग गर्न देहायका विवरण खुल्ने गरि आवश्यक कागजात संलग्न राखि चालु आ.व.को फाल्गुण मसान्तसम्ममा यस प्रा.स्वा.से. पुनर्जागरण महाशाखामा पठाई सक्नुपर्नेछ।

१. भवन निर्माणको लागि प्राप्त अनुदान, खर्च र मौज्दातको विवरण।

२. निर्माणधिन भवनको नक्शा, कार्य प्रगती र फोटो (तश्वीर)।

३. लागत अनुमान र आवश्यक रकम।

४. नगरपालिक तथा अन्य साझेदारबाट प्राप्त हुने रकम।

शहरी स्वास्थ्य केन्द्रको भवन निर्माण गर्दा देहायका कुरामा ध्यान दिनु पर्नेछ:

१. भवन निर्माण गर्दा अवश्यक्तानुसार १० कोठासम्मको निर्माण गर्न सकिन्छ।

२. भवन निर्माण गर्दा अपाङ्गहरुको समेत सहज पहुंच हुने किसिमले गर्नुपर्ने छ।

३. स्वास्थ्य केन्द्रको भवन निर्माण गर्दा विरामी प्रतिक्षालयको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ।

४. भवन निर्माण गर्दा आकाशे पानीको संकलन हुने गरी व्यवस्था गनुपर्ने छ। पानीको सहज आपूर्तिको लागि Underground Water Tank निर्माण गर्नुपर्छ।

५. स्वच्छ खानेपानी र विरामीहरुको लागि प्रयोग हुने छुट्ट शौचालयको समेत व्यवस्था गर्नुपर्ने। ६. भवन निर्माण गर्दा कुहिने खालको फोहर फाल्ने २ वटा छुट्टुाछुट्टुै पक्की Underground खाल्टो निर्माण गरी ढक्कनको व्यवस्था गर्नुपर्ने छ।

७. वातावरणलाई स्वस्थ्य पार्न प्लाष्टिक, कुहिने फोहर, कागज, सिरिन्ज, निडल, IV Set, Cannula, Needle आदिलाई अलग राख्ने गरी छुुट्टछट्टै व्यवस्था गर्नुपर्ने छ। ८. वातावरण प्रवद्र्धन गर्न भवनको चारैतिर वलियो खाले Pillar मा तारजाली लगाई वृक्षारोपणको पनि व्यवस्था मिलाउने।

अनुदान रकमको व्यवस्था

चालु आ.व. बार्षिक बजेट तथा कार्यक्रममा गत आर्थिक बर्षहरुमा स्थानीय निकायमा पठाईएको अनुदानबाट नगरपालिकाको सहकार्यमा निर्माण भई प्रारम्भ भई अधुरो रहेका भवनहरुको निर्माण कार्य सम्पन्न गर्न, निर्माण कार्य सम्पन्न भएको तर भुक्तानी दिन बाँकी रहेको फरफारक गर्न, भुकम्प प्रभावित जिल्लाको नगर स्वास्थ्य भवनहरुको मर्मत सम्भार र पुनर्निर्माण गर्न र केही नगरपालिकाको अत्यावश्यक स्थानमा शहरी स्वास्थ्य केन्द्रको भवन निर्माण कार्य प्रारम्भ गर्न बजेट विनियोजिन गरी अनुदान रकम पठाउने व्यवस्था गरिएको छ। चालु आ.व. बार्षिक बजेट जिल्लागत विस्तृत विवरण अनुसूची...मा संलग्न छ।

अनुदान रकमको खर्च गर्ने व्यवस्था

अनुदान रकम देहाय बमोजिम निकासा र खर्च गर्ने व्यवस्था गर्नु पर्नेछ।

. अनुदान रकम जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालय मार्फत संबन्धीत नगरपालिकाको कोषमा पठाउने व्यवस्था मिलाईनेछ।

२. जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयले संबन्धीत नगरपालिकाबाट चालु आर्थिक बर्षमा शहरी स्वास्थ्य केन्द्रको भवन निर्माणको लागि लागत सहभागिताको रकम विनियोजन गरेको र चालु आ.ब देखि नै भवन निर्माण कार्य प्रारम्भ हुने प्रतिबद्धतापत्र प्राप्त गरे पछि मात्र त्यस्तो अनुदान रकम संबन्धीत नगरपालिकाको कोषमा पठाउनेछ।

३. संबन्धीत नगरपालिकाले प्राप्त भवन निर्माण अनुदान रकम नगरपालिकाको खर्च नहुने कोष (खाता) मा जम्मा गरी तोकिएको कार्यमा मात्र खर्च गर्ने व्यवस्था मिलाउने छ।

४. अनुदान रकम भवन निर्माण कार्य बाहेक अन्य कार्यमा खर्च गर्न पाईने छैन।

५. जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालयले विगतका वर्षहरुमा भवन निर्माण कार्यका लागि नगरपालिकामा अनुदान रकम पठाइएको अवस्थामा भने सो रकम खर्चको यथार्थ अवस्था र भए गरेको कार्य प्रगति प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि मात्र चालु आ.व.को अनुदान रकम पठाउने व्यवस्था गर्नेछ।

६. आ.व.को अन्त्यमा नगरपालिकाको खातामा रकम पठाउने अवस्था भएमा जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालयले एक सम्झौता पत्र तयार गरि प्रत्येक ४ महिनामा प्रगति विवरण पठाउनु पर्नेछ। आ.व.को ४ देखि ६ महिनामा कार्यक्रम सम्पन्न गरि सक्नु पर्ने कुरा उल्लेख गरिनु पर्नेछ।

 

(विगतमा भवन निर्माण गर्न पठाइएका रकमको खर्चको फाँटवारी तथा कार्य प्रगती विवरण नपठाएको कारण नयाँ भवनका लागि र पुरानो निर्माणाधिन भवनको थप रकम माग वर्न अप्ठयारो परेको कारण यस बिषयमा जिल्ला स्वास्थ्य/जनस्वास्थ्य कार्यालय बढी जिम्मेवार हुनपर्ने महशुस गरिएकोछ।)

Current Events

PHC-RD Event Section
Click below to view our events.
Events List

 

Downloads

PHC-RD Download Section
Click below to view documents.
Downloads List

Contact

PHC Revitalization Division
Teku, Kathmandu
Phone No:01-4100080
Fax:01-4100052
Email: phcrd.teku@gmail.com