Social Audit Program

सामाजिक परीक्षण कार्यक्रम (जिल्ला स्तरमा)

सामाजिक परीक्षण भन्नाले सेवा प्रदायक संस्थाको नीति, नियम, कार्यक्रम कार्यान्वयन, व्यवहार, स्रोत परिचालन,अनियमितता, पारदर्शिता र प्रभावकारितावारे सम्बन्धित सेवाग्राही, सेवा प्रदायक/व्यवस्थापक पक्ष तथा सो क्षेत्रका सरोकारवालाहरुका धारणाका आधारमा गरिने विश्लेषणात्मक लेखाजोखालाई बुझाउँछ। यस प्रक्रियामा सेवा प्रदान गर्ने क्रममा प्राप्त उपलब्धि तथा सुधारात्मक पक्षहरुलाई पारदर्शीरुपमा तेस्रो पक्षद्वारा लेखाजोखा गरी यथार्थ विवरण सार्वजनिक गरी सुधारको पक्षमा जिम्मेवारी सहितको कार्ययोजना समेत तयार गरिनेछ।

स्वास्थ्य संस्थामा सामाजिक परीक्षण गर्नुको मुख्य उद्देश्य स्वास्थ्य संस्थामा सामाजिक परीक्षण गर्नुको मुख्य उद्देश्य स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई आम नागरिक विशेष गरी महिला, गरिब, पिछडिएका एवं बञ्चित वर्ग र समुदायप्रति सम्वेदनशील र जवाफदेही बनाउनु रहेको छ। यो प्रक्रियाका निश्चित उद्देश्यहरू निम्नानुसार रहेका छन्:

(क) स्वास्थ्य संस्थावाट प्रदान गरिने विभिन्न सेवाहरू र सामुदायिक स्वास्थ्य सम्बन्धी क्रियाकलापहरूका बारेमा समुदायलाई जानकारी गराउने।

(ख) आम नागरिक (महिला, गरिब, पिछडिएका एवं बञ्चित समुदायसमेत)को स्वास्थ्य सेवाप्रति उनीहरूको अधिकार,जिम्मेवारी र अपनत्वको भावना विकास गर्ने।

(ग) स्वास्थ्य सेवाप्रदायक निकायहरूलाई आम नागरिक विशेषगरी महिला, गरिब, पिछडिएका एवं बञ्चित समुदाय प्रति जवाफदेही बनाई स्वास्थ्य सेवाका अपेक्षित हासिल गर्ने कार्यमा योगदान पुर्याउने।

(घ) आम नागरिक र स्वास्थ्य संस्थाहरूवीच खुल्ला रूपमा सही सूचना आदानप्रदान, छलफ्mल र नियमित संवाद गर्ने परिपाटीको विकास गर्ने।

(ङ) आम नागरिकमा स्वास्थ्य सम्बन्धी सूचना माग गर्ने र सेवा प्रदायकहरूमा सूचना प्रवाह गर्ने संस्कार स्थापित गर्ने।

(च) स्थानीय आवश्यकता अनुसार स्वास्थ्य संस्था सुढृढीकरणका लागि स्थानीय सहभागीतामा कार्य योजना तयार गर्ने र सोको कार्यान्वयन गर्ने गराउने

(छ) सेवाग्राही र सेवा प्रदायक बिच रहेको दुरी घटाउने।

नोटः सामाजिक परीक्षण र सार्वजनिक सुनुवाईलाई एउटै रुपमा बुझिदिदा यसले लक्ष्य अनुरुप उपलब्धी प्राप्त गर्न सकेको देखिदैन। तसर्थ यी दुई शब्दको भिन्नता स्पष्ट पारिनु पर्दछ।

सामाजिक परीक्षणको कार्यक्षेत्र निम्नानुसार हुनेछ:

(१) निर्देशिकामा तोकिएका प्रक्रियाया अवलम्वन गरी २५ शैयासम्मका जिल्ला अस्पताल र सो भन्दा तलका जिल्लाका सवै सरकारी स्वास्थ्य संस्थाहरु, शहरी स्वास्थ्य केन्द र सामुदायिक स्वास्थ्य इकाईहरुमा सामाजिक परीक्षण गरिने नीति लिइनेछ।

(२) जिल्ला जन/स्वास्थ्य कार्यालयले कार्ययोजना तयार गरी सामाजिक परीक्षण जिल्ला स्वास्थ्य समितिवाट अनुमोदन गराई स्वास्थ्य सेवा विभाग, प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पुनर्जागरण महाशाखामा पठाउनु पर्नेछ। यसरी प्राप्त कार्ययोजनाका आधारमा वार्षिक वजेट विनियोजन गर्ने काम प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पुनर्जागरण महाशाखाले गर्नु पर्नेछ।

(३) देशका सवै स्वास्थ्य संस्थाहरुमा सामाजिक परीक्षण गर्ने कार्य प्राथमिकताका साथ गर्दै लगिने छ र ५ वर्षभित्र सवै स्वास्थ्य संस्थामा सामाजिक परीक्षणको कार्य सम्पन्न गरि सक्नु पर्नेछ।

(४) कुनै पनि स्वास्थ्य संस्थामा पहिलो वर्ष सामाजिक परीक्षण भैसके पछि दोस्रो वर्षदेखि प्रत्येक वर्ष संक्षिप्त रुपमा सामाजिक परीक्षण गरी कार्ययोजनाको समीक्षा र नयाँ कार्ययोजना निर्माण गरी कार्यान्वयन गरिने छ।

चालु आ.ब.को सामाजिक परीक्षणको लक्ष आर्थिक वर्ष २०६८/६९ देखी शुरु भएको सामाजिक परीक्षण कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिदै चालु आ.व.२०७३/७४ मा ७० जिल्लाका ५०० वटा स्वास्थ्य संस्थामा परीक्षण गर्ने लक्ष रहेको छ।

कार्य योजनाको तयारी

सामाजिक परीक्षण संबन्धी अन्य प्रकृयाका लागि विगत वर्षमा प्रयोग गरिएको “स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि सामाजिक परीक्षण कार्यसंचालन निर्देशिका २०७०” बमोजिम गर्नु पर्नेछ।

सामाजिक परीक्षण प्रक्रियामा महत्वपूर्ण पाटो कार्ययोजना तयार गर्नु रहेको छ । तर विगत वर्षहरुमा कार्ययोजना गर्न ज्यादै कम समय मात्र उपलब्ध गराउन औपचारिकता प्रस्तुतीकरण तथा अन्य बिषयमा धेरै समय खर्चने परिपाटी पाइएकोले विधमान सवालहरु र सोको समाधानका लागि कार्ययोजना बनाउन पर्याप्त समय उपलब्ध गराउने व्यवस्था जिल्ला स्वास्थ्य÷जनस्वास्थ्य कार्यालय वा स्वास्थ्य संस्थाले मिलाउनु पर्दछ। आगामी एक बर्ष भित्र सम्पन्न गर्ने कार्यक्रमको कार्ययोजना तयार गर्नु पर्नेछ। बजेट व्यवस्था चालु आर्थिक बर्षको सामाजिक परीक्षण हुने जिल्ला र विनियोजित बजेटको विस्तृत विवरण अनुसूची मा दिईएको छ। उक्त विनियोजित बजेटको परिधि भित्र रही संबन्धीत जिल्ला जन÷स्वास्थ्य कार्यालयहरुले कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नु पर्नेछ।

नोट: जिल्ला स्थित गैह् सरकारी संघ संस्थाबाट यस विषयमा सहयोग गर्ने चासो देखाएमा सरकारले तयार गरेको निर्देशिका प्रयोग गरि प्रा.स्वा.से.पुनर्जागरण महाशाखा संग समन्वय गरेर सामाजिक परीषण कार्यक्रम गर्न सकिनेछ। 

Director Message

Website of PHCRD is a stepping stone to unearth new avenues of information concerns of stakeholders and different actors. This website will try to bridge information gap between different actors in regard to the activities of our organization. I welcome you all to provide invaluable feedback and suggestions to make this website beneficial to everyone concerned.

Bhogendra Raj Dotel

Contacts

  info (@) phcrd.gov.np
  +977-4100080
  +977-4100052
  Teku, Kathmandu, Nepal

Keep in Touch